Engelsiz Kariyer - Engelliler İnsan Kaynakları ve Kariyer Portalı
Özkan, Yaşarken Öğrenmek En Keyifli Deneyim
Özel: “Temsa’da Başarı Hikayesini Hep Çalışanlarımız Yazdı Bizler İse Sadece Başarı Hikayelerini Tak...
Muammer Coşkun: "Engellilere Mesleki Eğitim Vererek İşe Girmelerini Sağlıyoruz"
“STRES BİREYİN OLDUĞU KADAR TOPLUMUNDA PROBLEMİ”
Hayatına kısa sürede birçok başarıyı sığdıran ve her biri ile kendine özgü farklı dinamikler oluşturan bir akademisyen. Kimden mi bahsediyoruz? Tabi ki NLP, EFT, Sınav Kaygısı, Etkili İletişim, Beden Dili, Stres ve Başa Çıkma Yolları, Kişisel Gelişim, Etkili Zaman Yönetimi, Sunum Teknikleri ve benzer başlıklarda eğitimler veren Milliyet Gazetesi yazarı Meltem Mazıcı’dan. Mazıcı, aynı anda o kadar çok işe imza atmış ki adete bir elinde on marifeti olan bir isim. Onca işi tek başına yöneten bir maestro olan Meltem Mazıcı ile günlük ve iş hayatında insanların yaşamını olumsuz etkileyen stresle ilgili röportaj yaptık.
Engelli çalışanların stresle başa çıkmaları için “Kişinin kendine yaptığı işte güvenmesi ve “başkası ne der, başkası nasıl bakar” gibi düşüncelerden uzak durması önemli” diyen. Akademisyen Mazıcı, engelliliğin getirdiği yükün üzerine bir de stres eklenince ağırlaşan mutsuz ve başarısız olan bir kişinin bu durumla nasıl başa çıkabileceğini anlatıyor.
Öncelikle sizi tanıyabilir miyiz?
2004 yılında psikoloji bölümünü 2006 yılında da psikoloji yüksek lisansımı bitirdim. Çocuk ve yetişkinlerle bireysel, grup terapileri yapıyorum ve eğitimler veriyorum. Nişantaşı Meslek Yüksek Okulunda ise Öğretim Görevlisiyim. Bu arada kitap hazırlığı içerisindeyim. Renkli bir işim olduğunu düşünüyorum. İnsan sonsuz bir varlık ve yaşama dair her şey insanla ilişkili olduğu için çok geniş bir meslek içinde olduğumu düşünüyorum.
Stres nedir, neden oluşur?
Stres metropol yaşamın ayrılmaz bir parçası olmuş durumda. Evde, işte, dışarıda kısacası her yerde stres oluşturabilecek durumlarla karşı karşıya kalabiliyoruz. Kişide gerilim yaratan, zarar ve tehlike olarak algılanan olay ve durumları stres olarak tanımlıyoruz. Strese neden olan durum ise kişiden kişiye farklılık göstermektedir.
Stres psikolojik ve fiziksel olarak insanlarda değişimler yaratır mı?
Stres psikolojik, fiziksel değişimler yarattığı gibi zihinsel, duygusal ve sosyal değişimlerde yaratmaktadır. Stres yaşayan bireyde kalp çarpıntısı, kan basıncının yükselmesi, terleme, gözbebeklerinde büyüme, solunum sayısının artması, el ve ayakların buz kesmesi gibi fiziksel belirtiler stres anında yaşanmaktadır. Uzun süreli stres durumlarında ise kiloda değişim, kronik yorgunluk, uykusuzluk, baş, göğüs, sırt ağrıları, deri rahatsızlıkları ve mide rahatsızlıkları ortaya çıkabilmektedir.
Psikolojik düzeydeki değişiklikler ise kişilik ve çevre gibi bireysel özelliklere göre kişilerde farklı şekilde yaşanmakta. Duyguların sık sık değişmesi, heyecan duyamama, sık sık kabus görme, karar vermede güçlük, unutkanlık, insanlarla iletişim kurmada sorunlar yaşama gibi sorunlar oluşabilmekte.
Kontrol edilemeyen stres günlük hayatımızda ve iş hayatımızda bize ne gibi sorunlar oluşturur?
Uzun süreli stres fiziksel ve psikolojik sorunlar yaşamamıza sebep olur. Stres fiziksel rahatsızlıklar oluşturduğu gibi bireyde var olan fiziksel rahatsızlığında ortaya çıkmasına, ilerlemesine sebep olabilmektedir. Psikolojik yönden ise uzun süreli stres yaşanması bireyde, depresyon başlamasına sebep olabilmektedir.
Peki bizler stresten neden kurtulamıyoruz?
Yaşamdaki olumsuzluklar, hızla gelişen değişime uymaya çalışma, yapılacaklar listemizin artması ve zamanın yetmemesi, tüketim çağının vermiş olduğu yetinememe duyguları, yaşamı sorgulayışımız, şehir yaşamının oluşturduğu özel ve iş yaşamında yarış içinde olduğumuz duygusunu yaşamak, gelirlerin az giderlerin çok olması, evden çıkıp trafiğe her gün girmek bile stresten kurtulamadığımızı göstermekte.
Stresle başa çıkmanın yolları neler olabilir?
Stresle başa çıkma yollarında kalıcı çözüm yaratan problem çözme tekniklerini kullanıyoruz. Öncelikle bireyde stres yaratan durumu tespit ediyor, bireyde yarattığı etkileri belirliyoruz, nedenlerine yönelik çözüm seçenekleri üretip, en uygun olanını uygulaması için destekliyoruz. Ayrıca stres anında yaşanan fiziksel değişimleri azaltmak, bireyi rahatlatmak için gevşeme teknikleri ve nefes egzersizleri çalışmaları yapıyoruz.
İş ortamında strese çözüm bulmanın yolları neler olabilir?
Her iş alanının stres nedenleri farklılık göstermektedir. Bu nedenle öncelikle strese neden olan durumu belirleyebilmek önemli. Bazen stres oluşturan durumların nedenlerini ortadan kaldırmak için çözüm önerileri oluştururken bazen ise durum değişmiyor ise kişinin olaya bakış açısını değiştirmeye çalışıyoruz. Kilit nokta ise tek bir bakış açısı ile değil de bir çok bakış açısı ile bakabilmeyi sağlamak.
İş hayatında ve günlük yaşamda engelliler her zaman kendilerini ispatlamak için daha çok çabalamak zorunda kalmak uğruna stres altında kalıyorlar. Bir uzman olarak bu konuda neler söyleyebilirsiniz?
Bireylerin kendi engel dedikleri duruma bakış açılarını değiştirmeleri ile streslerini azaltabilirler. İş yaşamında engel diyebileceğimiz başka şeylerde yaşanabilmekte. Normal diye tanımladığımız kişilerinde iş yaşamında oluşturdukları, aksattıkları, herkesin kendini ispat etmeye, öne geçmeye çalıştığı bir iş hayatının olduğunun farkına varmaları önemli. Yaptıkları işe önem verme ve konsantre olmaları kişiyi başarılı kılar.
Engelli bireylerin işe girerken ve işe girdikten sonra stres altında olduklarını görüyoruz. Bununla başa çıkmaları için neler yapmalılar?
Kişinin kendine yaptığı işte güvenmesi ve “başkası ne der, başkası nasıl bakar” gibi düşüncelerden uzak durması önemli. Başkaları hep bir şeyler söyler ve bu hiç bitmez. Söylenilenleri kişiselleştirmeden işe odaklı çalışma iş yaşamını biraz daha kolaylaştırır.
Toplumda yeteri kadar yer almayan engellilerin kendilerini ifade etme yetenekleri de gelişmiyor. Kendilerini ifade etmek zorunda kaldıklarında ise ciddi stres yaşıyorlar. Bu konuda düşüncelerinizi öğrenebilir miyiz?
Toplumsal olarak bilinçlenmeliyiz. Okul ve ailenin çocuğuna eğitimleri içerisinde bedensel, psikolojik, zihinsel yaşanan sorunların yaşamın bir parçası olduğu, nasıl oluştuğu, bu durumu yaşayan bireylere nasıl davranılması gerektiği öğretilmeli, yabancı kalınmamalı. Ben engelli olarak değil farklı gelişim gösteren bireyler olarak tanımlıyorum ve ifade ediyorum. Olanak sunduğumuzda ve bizden olduklarını hissettirdiğimizde engel dediğimiz durum onlar için engel olmuyor kendilerini geliştirebiliyorlar ve ifade edebiliyorlar.
Sizce stres bireyin mi yoksa toplumun da bir sorunu mu?
Toplumu oluşturan bireyler olduğuna göre bireylerin yaşadığı sorunlar toplumun sorunu haline geliyor. Bireylerin stresle mücadele etmeleri için kendilerinin çözüm üretmeleri, bakış açılarının değişmesi için çalışmaların yapılmasının yanında toplumu yönetenlerin stres yaratan durumları ortadan kaldırmak için çözümler üretmesi ile de kalıcı toplumsal çözümler olur.
Trafik herkes için stres yaratan bir durum ise trafik anında bireyin rahatlaması için teknikler oluşturulduğu gibi daha köklü bir çözümü toplumu yöneten, şehir planlamasını yapan bireylerin çözümleri ile daha kalıcı çözümler sağlanmış olur.
Aileler iş ve günlük yaşamda bitmeyen problemler ve stresle başa çıkabilmelerinde engellilere nasıl destek sağlayabilirler?
Olaylara bakış açılarımızı değiştirmeliyiz ya da daha geniş bakmaya çalışmalıyız. Öncelikle aileler yaşadıkları durumu kabullenmesi dışarıdan gelen sözel ve sözsüz iletişimlerden etkilenmemelerini sağlar. Kabullenildiği zaman destek vermeleri daha kolay, daha inandırıcı olabilmektedir. Aileleri tarafından güçlü olduğu hissettirilen kişi dışarıda yaşadığı stresten daha az etkileniyor. Bu nedenle ailenin kişideki güçlü, yetenekli, öne çıkan özellikleri ortaya çıkarabilmesi, özgüvenini arttırmaya yönelik geri bildirimlerde bulunması önemli.
Engellilere iş hayatında ve sosyal yaşamda huzurlu, mutlu bir yaşam ve motivasyonları için neler tavsiye edersiniz?
Kabullenme, değerli hissetme, farklılığıyla bütünün önemli bir parçası olduğunu hissetmelerini. Yaşam içerisinde değiştirebildiklerimiz ve değiştiremediğimiz bir takım durumlar yaşayabiliyoruz. Bu durumları ayırt edebilmek ve yaşama dair doğru sorgulamalarda bulunmak.
Son olarak stressiz başarılı bir yaşam için herkese bir mesaj verebilir misiniz?
Stresi kabullenmekle başlayıp, stresten etkilenmeyi en aza indirmenin yollarını bulabiliriz. Kendimize ilk soracağımız soru ise “Yakınmaya devam mı etmeliyim yoksa çözüm bulup mutlu mu yaşamak istiyorum” olmalı. Yaşamınızda küçük değişiklikler yapmak, farklı şeyler denemek, doğayla iç içe olmak, çevremizdeki değişimin farkında olmak, duyumsamak, hissetmek, robotlaştığımız yaşamda insan olduğumuzu hissettirir. Ve en önemlisi gülümseyebilmek.
Röportaj: Gülten Yörük
